Lekarz zalecił tlenoterapię i pojawia się pierwsze praktyczne pytanie: jaki koncentrator? Stacjonarny, który stoi w domu, czy przenośny, z którym można wyjść z domu? Odpowiedź zależy od tego, ile tlenu potrzebujesz, kiedy go używasz i jak wygląda Twój dzień. Poniżej wyjaśniamy, czym te urządzenia się różnią i jak podejść do wyboru – razem z lekarzem.
Jak działa koncentrator tlenu?
Koncentrator nie potrzebuje butli. Pobiera powietrze z otoczenia, oddziela z niego azot i podaje przez kaniulę nosową powietrze o wysokim stężeniu tlenu. Dopóki ma zasilanie – z sieci, z samochodu albo z akumulatora – może pracować bez przerwy. Właśnie dlatego koncentratory są dziś najczęściej używanym źródłem tlenu w domowej tlenoterapii.
Koncentrator stacjonarny – do domu
To urządzenie wielkości małej szafki nocnej, zasilane z gniazdka. Zwykle waży kilkanaście kilogramów, ma kółka i stoi w jednym miejscu, a długi przewód pozwala swobodnie poruszać się po mieszkaniu.
- Przepływ ciągły – tlen płynie cały czas, niezależnie od oddechu, a jego ilość ustawia się w litrach na minutę.
- Dobrze sprawdza się w nocy i przy wielogodzinnym stosowaniu. Przewlekłą tlenoterapię zaleca się zwykle co najmniej 15 godzin na dobę, w tym przez całą noc.
- Nie działa bez prądu – nie da się z nim wyjść z domu, a na wypadek awarii zasilania trzeba mieć zapasowe źródło tlenu.
- Finansowanie NFZ – domowe leczenie tlenem (DLT) jest w Polsce świadczeniem finansowanym przez NFZ i obejmuje koncentratory stacjonarne. Do programu kwalifikuje ośrodek domowego leczenia tlenem na podstawie badań, m.in. gazometrii.
Koncentrator przenośny – na co dzień i w podróży
Przenośny koncentrator (często oznaczany skrótem POC, od portable oxygen concentrator) jest mały i lekki, działa na akumulatorze i mieści się w torbie na ramię. Przykładowo Inogen Rove 4 waży od 1,3 kg, a Inogen Rove 6 2,2 kg ze standardowym akumulatorem.
- Przepływ impulsowy – urządzenie wyczuwa początek wdechu i podaje wtedy porcję tlenu. Dzięki temu oszczędza energię i może być tak małe.
- Swoboda – spacer, zakupy, wizyta u rodziny, wyjazd na urlop. Rove 6 na standardowym akumulatorze pracuje do 6 godzin 15 minut, a z akumulatorem o wydłużonym czasie pracy do 12 godzin 45 minut (przy ustawieniu 1). W samochodzie można go zasilać z gniazda 12 V.
- Samolot – koncentratory Inogen Rove spełniają kryteria FAA dotyczące używania na pokładzie. Zasady warto zawsze potwierdzić u przewoźnika przed lotem.
- Brak refundacji – NFZ nie finansuje koncentratorów przenośnych, dlatego wiele osób decyduje się na zakup albo wypożyczenie.
Przepływ ciągły a impulsowy – najważniejsza różnica
To punkt, w którym najłatwiej o pomyłkę. W koncentratorze stacjonarnym ustawia się przepływ w litrach na minutę. W koncentratorze impulsowym ustawienia oznaczone są numerami (np. 1–4 w Rove 4, 1–6 w Rove 6) i nie są tym samym co litry na minutę. Ustawienie „2” na przenośnym koncentratorze nie odpowiada automatycznie 2 l/min z koncentratora stacjonarnego.
Dlatego właściwe ustawienie koncentratora przenośnego powinien dobrać lekarz – najlepiej po sprawdzeniu saturacji pulsoksymetrem w czasie typowej aktywności, np. spaceru. Nie każdy pacjent może korzystać wyłącznie z przepływu impulsowego, zwłaszcza przy dużym zapotrzebowaniu na tlen.
Porównanie w skrócie
| Koncentrator stacjonarny | Koncentrator przenośny | |
|---|---|---|
| Gdzie | w domu | w domu i poza domem |
| Zasilanie | gniazdko | akumulator, gniazdko, gniazdo w samochodzie |
| Rodzaj przepływu | ciągły (l/min) | impulsowy (ustawienia numerowane) |
| Waga | zwykle kilkanaście kg | ok. 1–3 kg |
| W nocy | tak | zależnie od modelu i zaleceń lekarza |
| Samolot | nie | tak (modele z dopuszczeniem FAA) |
| NFZ | w ramach domowego leczenia tlenem | brak refundacji |
Jeden czy dwa koncentratory?
W praktyce wiele osób korzysta z obu. Koncentrator stacjonarny pracuje w domu i w nocy, a przenośny zabiera się na spacer, do lekarza czy w podróż. Dzięki temu tlenoterapia nie musi oznaczać siedzenia w domu, a zalecany czas stosowania tlenu łatwiej utrzymać także poza nim.
Jeśli nie wiesz, czy przenośny koncentrator się u Ciebie sprawdzi, dobrym rozwiązaniem jest wypożyczenie – na tydzień, na wyjazd albo na miesiąc. Można wtedy w codziennym życiu sprawdzić, jak urządzenie działa, ile wytrzymuje akumulator i czy ustawienia zalecone przez lekarza wystarczają.
O co zapytać lekarza?
- Ile godzin na dobę i z jakim przepływem mam stosować tlen – w spoczynku, w czasie wysiłku i w nocy?
- Czy mogę korzystać z koncentratora z przepływem impulsowym? Jeśli tak – przy jakim ustawieniu?
- Czy kwalifikuję się do domowego leczenia tlenem finansowanego przez NFZ?
- Jak sprawdzać saturację i kiedy zgłosić się na kontrolę?
Najczęściej zadawane pytania
Czy przenośny koncentrator może zastąpić stacjonarny?
U części pacjentów tak, u części nie. Decyduje zapotrzebowanie na tlen, sposób oddychania (także w nocy) i zalecenia lekarza. Przenośny koncentrator z przepływem impulsowym nie zawsze zapewnia tyle tlenu, ile przepływ ciągły.
Czy z koncentratorem przenośnym można polecieć samolotem?
Koncentratory Inogen Rove 4 i Rove 6 spełniają kryteria FAA. Linie lotnicze mają jednak własne zasady – np. dotyczące liczby akumulatorów czy zgłoszenia urządzenia przed lotem – dlatego trzeba je sprawdzić u przewoźnika.
Ile kosztuje koncentrator przenośny?
Cena zależy od modelu i wyposażenia, np. liczby i rodzaju akumulatorów. Jeśli zakup to duży wydatek, można zacząć od wypożyczenia. Zapytaj nas o cenę i warunki wypożyczenia.
Czy koncentrator przenośny jest głośny?
Nowoczesne koncentratory przenośne pracują cicho – według producenta Rove 6 ma poziom głośności 37 dBA, a Rove 4 39 dBA (przy niskich ustawieniach przepływu).
Masz pytania o koncentratory Inogen? Zadzwoń: 508 008 984 lub napisz: biuro@medicalinnovation.pl. Pomożemy dobrać urządzenie i sprawdzić, czy lepszy będzie zakup, czy wypożyczenie.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza. Rodzaj źródła tlenu, przepływ i czas tlenoterapii zawsze ustala lekarz prowadzący. Koncentrator tlenu jest wyrobem medycznym – używaj go zgodnie z instrukcją używania.
